Boeken van Tom Lanoye

Tom LanoyeTom Lanoye (1958) is een veelzijdige Belgische auteur die woont en werkt in Antwerpen en Kaapstad. Hij schrijft niet enkel romans, gedichten en theaterstukken, maar ook non fictie, zoals Schermutseling (2007), een collectie columns die in de belangrijkste Belgische en Nederlandse kranten en tijdschriften verschenen. In deze artikels scherpt Tom Lanoye zijn satirische pen en levert hij scherpe kritiek op actuele wantoestanden of ongewenste sympathieën van bepaalde publieke personen.


De romans van Tom Lanoye


Een slagerszoon met een brilletje (1985) zijn vier verhalen waarmee Tom Lanoye midden jaren tachtig debuteerde als Vlaamse prozaschrijver. De verhalen concentreren zich vooral op de familie Lanoye. Voor de eerste keer kon het lezerspubliek kennismaken met een nieuw talent dat zich de komende jaren verder zal ontwikkelen.


Met Kartonnen dozen (1991) graaf Tom Lanoye in zijn eigen verleden. Hij vist objecten op die hij in dozen op zijn kamer bewaart. Het ene object al wat meer dan de andere roept herinneringen op aan de moeilijkheden die hij ervoer om zijn geaardheid te laten aanvaarden. 7 korte verhalen, of liever verhaalfragmenten vormen dan weer de ruggengraat voor het boek Spek en bonen (1994). De verhalen spelen zich grotendeels af tegen de achtergrond van een dreigende epidemie, met name aids. Sommige van de situaties en personages lijken op groteske karikaturen, maar zijn zo fijnmazig uitgewerkt dat ze niet anders kunnen dan bekoren. Een eerste monumentaal meesterwerk van Tom Lanoye is ongetwijfeld De monstertrilogie (1997), met Het goddelijke monster, Zwarte tranen en Boze tongen. Deze verhalen doorkruisen de geschiedenis van een malafide familie met een jonge vamp als gevaarlijke en zelfs dodelijke motor.


Dat Tom Lanoye er niet voor terug deinst om actuele problematieken in verhaalvorm te gieten, bewijst Het derde huwelijk (2006). Na het overlijden van zijn vriend krijgt het hoofdpersonage Maarten in dit boek het aanbod om een schijnhuwelijk aan te gaan. Met de autobiografische roman Sprakeloos (2009) brengt Tom Lanoye op adembenemende wijze eerbetoon aan zijn overleden moeder. De strijd die ze moest leveren na haar beroerte, de spraak die ze verliest,... het zijn allemaal keerpunten in een leven die je doen stilstaan bij de waarde ervan. Sprakeloos is een sterke roman waarmee Tom Lanoye de levenslust en de doodsangst van zijn moeder onderlijnt.


De theaterstukken van Tom Lanoye


In 1999 liet Tom Lanoye voor het eerst van zich spreken met een monumentale bewerking van de koningsdrama's van Shakespeare. Het resultaat kon je bewonderen als Ten oorlog, een onvergetelijke voorstelling over politieke wrijvingen en machtsconflicten met Stefan Perceval als regisseur. Ten oorlog ging in Salzburg in première en werd vervolgens doorheen heel Europa vertoond. Met Fort Europa (2005) zet Tom Lanoye enkele jaren later iedereen aan het denken over het concept Europa. Naar aanleiding van de allerlaatste voorstelling van Johan Simons bij ZTHollandia creëerde Tom Lanoye deze novelle bestaande uit 7 monologen voor 7 personages.


Het boek Mefisto revisited publiceerde Tom Lanoye naar aanleiding van de voorstelling Mefisto forever van Guy Cassiers uit 2006. Samen met Cassiers bewerkte Tom Lanoye de roman van Klaus Mann Mephisto. Roman einer Karriere uit 1936. Met verwijzingen naar Faust van Goethe vertelt Mefisto revisited het verhaal van een toneelspeler die ten tijde van het nazi regime moet kiezen voor zijn kunst of collaboreren. Hij besluit zijn kunst te redden door te collaberen. Het theaterstuk van Guy Cassiers en Tom Lanoye maakt deel uit van het drieluik Triptiek van de macht en levert een indrukwekkende hedendaagse interpretatie met Dirk Roofthooft in een glansrol. Ook het laatste luik van deze Triptiek van de macht werd in boekvorm uitgebracht. Atropa (2008) vertrekt van de Trojaanse oorlogen, en meer bepaald de teksten die Euripides hierover schreef. Net zoals bij Mefisto revisited komen ook tijdens Atropa hedendaagse politieke elementen aan bod, zoals de oorlog in Irak, als uiting van machtswellust.


Na Ten Oorlog (1999), Fort Europa (2005), Mefisto revisited (2006) en Atropa (2008) is het boek De Russen! (2011) een van de laatste nieuwe memorabele toneelbewerkingen door Tom Lanoye. Voor deze adaptie vertrok Lanoye, samen met regisseur Ivo Van Hove van Toneelgroep Amsterdam, van de canonieke stukken Platonov en Ivanov van de Russische auteur Anton Tsjechov. Zoals in vele stukken van Tsjechov gaan ook Platonov en Ivanov over de tanende (financiële) invloed van oude aristocratische families. Na De Russen! is het nog even wachten op de volgende lading, met name Bloed & rozen. Het lied van Jeanne en Gilles.


De gedichten van Tom Lanoye


Een unieke en veelzijdige verzameling gedichten van Tom Lanoye, zo zouden we De meeste gedichten kunnen omschrijven. Deze bundel bevat zowel het bekende als het minder bekende werk van Tom Lanoye. Naast gedichten vind je in deze collectie ook poëtische fragmenten uit de toneelteksten van Tom Lanoye en de herwerkte gedichten die stammen uit WOI terug.


Categorie :